ที่มา 

ด้วยประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการพัฒนาการบริหารความคล่องตัวการจราจรทางอากาศ (Air Traffic Flow Management : ATFM) เพื่อรักษาความสมดุลระหว่างความต้องการที่เพิ่มขึ้นของจำนวนเที่ยวบิน (Demand) และความสามารถในการรองรับของน่านฟ้าและท่าอากาศยาน (Capacity) ซึ่งในปัจจุบัน มีหลายประเทศที่ได้เริ่มให้บริการ ATFM ในการบริหารความคล่องตัวจราจรทางอากาศภายในประเทศ (Domestic ATFM) แล้ว อย่างไรก็ตามในภูมิภาคนี้ยังไม่มีการเชื่อมต่อบริการ ATFM เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ทั้งที่เป็นเรื่องที่มีความจำเป็น เนื่องจากภูมิภาคนี้มีปริมาณเที่ยวบินระหว่างประเทศจำนวนมาก อีกทั้งยังเป็นภูมิภาคที่ประกอบด้วย FIR ขนาดเล็กอยู่ใกล้กันจำนวนมาก ดังนั้น เพื่อพัฒนาไปสู่การสร้างเครือข่ายบริการ ATFM ระหว่างประเทศอย่างเป็นรูปแบบ ประเทศต่าง ๆ จึงต้องเชื่อมต่อระบบ ATFM เข้าด้วยกันผ่าน Collaborative Information Sharing Framework เป็นตัวกลางในการบูรณาการข้อมูล ซึ่งจะนำไปสู่โครงสร้างพื้นฐาน Cross-Border ATFM ภายในภูมิภาค เป็นประโยชน์ในการบริหารความสมดุลระหว่างความต้องการทำการบิน – ความสามารถรองรับปริมาณการบิน และเพิ่มศักยภาพการปฏิบัติงานด้านจราจรทางอากาศให้แก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆที่เกี่ยวข้อง
 
 
อนึ่ง การให้บริการ Cross-Border ATFM สำหรับภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกนั้น จำเป็นต้องเริ่มจากการกำหนดมาตรฐานบริการ การเชื่อมต่อระหว่างเครือข่ายพื้นฐาน การประสานงาน และการกำหนดตัวแปรที่จำเป็น ดังนั้น ประเทศในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกจึงได้รวมกลุ่มกันเพื่อให้บริการ Cross-Border ATFM กลุ่มย่อยเพื่อพัฒนาการบริหารข้อมูลและการเชื่อมต่อระบบพื้นฐาน ซึ่งมีเป้าหมายในการพัฒนาเข้าสู่การให้บริการ Cross-Border ATFM ระดับภูมิภาคในอนาคต และด้วยเหตุผลข้างต้น ในปี พ.ศ. 2554 บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย ได้ร่วมมือกับ Civil Aviation Authority of Singapore (CAAS) เพื่อริเริ่มการพัฒนาโครงการทดลองระบบ Collaborative Decision Making (CDM) ระหว่างประเทศไทยและสิงคโปร์ขึ้น ซึ่งโครงการดังกล่าวได้รับการยอมรับเป็นอย่างดีจากประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก รวมถึงหน่วยงานด้านอุตสาหกรรมการบินระหว่างประเทศ เช่น International Civil Aviation Organization (ICAO) 

จากโครงการ Bangkok-Singapore CDM ดังกล่าว ได้มีการขยายผลโดยรวมเอา Hong Kong Civil Aviation Department (HKCAD) เข้ามาด้วย ภายใต้โครงการ Tripartite CDM ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการขยายโครงการเพื่อดึงเอาประเทศอื่นๆในภูมิภาคเข้ามาร่วมด้วย จนนำไปสู่กรจัดตั้งโครงการ Distributed Multi-Nodal ATFM Operational Trial เพื่อทดลองการดำเนินการ Cross-Border ATFM ผ่าน Information Sharing Framework ภายใต้แนวคิด Distributed Multi-Nodal ATFM/CDM Network ซึ่งถูกพัฒนาขึ้นจากการทำวิจัยเชิงปฏิบัติการโดยกลุ่มผู้ให้บริการเดินอากาศในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก สนับสนุนโดยผู้ให้บริการระบบสนับสนุน ATFM/CDM

การดำเนินโครงการ Distributed Multi-Nodal ATFM Operational Trial ได้มีการดำเนินการไปเป็นระยะหนึ่งแล้ว (Phase 11 Stage 1) และมีการประชุมระหว่างกลุ่มสมาชิกเป็นประจำ โดยมี ผู้เชี่ยวชาญจากหน่วยงานด้านอุตสาหกรรมการบินนานาชาติ อาทิ International Civil Aviation Organization (ICAO) Civil Air Navigation Services Organization (CANSO) International Air Transport Association (IATA) และ EU-ASEAN Air Transport Integration Project (EU-AATIP) ตลอดจนถึงผู้เชี่ยวชาญจากหน่วยงานผู้กำกับดูแล สายการบิน ผู้ให้บริการสนามบิน และผู้ให้บริการการจราจรทางอากาศจากประเทศไทย สาธารณรัฐประชาชนจีน เขตบริหารพิเศษฮ่องกงแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ประเทศสิงคโปร์ ประเทศมาเลเซีย เครือรัฐออสเตรเลีย ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐอินโดนีเซีย สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม เข้าร่วมมาโดยตลอด นอกจากนี้ ในปี 2558 จะมีการเชิญผู้แทนจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เมียนมาร์และสาธารณรัฐประชาธิปไตยติมอร์-เลสเตเข้าร่วมอีกด้วย 

วัตถุประสงค์หลักของการประชุม Distributed Multi-Nodal ATFM คือการร่วมกันกำหนด มาตรฐานของ Information Sharing Framework และแนวทางการดำเนินการ Cross-Border ATFM ผ่าน Concept ของการคำนวณ Calculated Take-Off Time (CTOT) ณ ท่าอากาศยานต้นทาง เพื่อให้ปริมาณเที่ยวบินขาเข้ามาสู่สนามบินที่มีปัญหาเรื่อง Capacity อยู่ในเกณฑ์ที่รองรับได้ โดยหลีกเลี่ยงการใช้มาตรการ ATFM อื่นๆ ซึ่งจะส่งผลให้เกิดความล่าช้าอากาศยานเกินความจำเป็น เช่น Airborne Holding, Miles-in-Trail, Minutes-in-Trail ทั้งนี้ การใช้ CTOT จะสามารถช่วงให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆสามารถวางแผนการปฏิบัติการล่วงหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังสามารถเข้าร่วมในกระบวนการคำนวณและตัดสินใจเกี่ยวกับ CTOT ได้ผ่านแนวคิดเรื่อง Collaborative Decision Making (CDM) 

ในปัจจุบัน คณะทำงานโครงการ Distributed Multi-Nodal ATFM ได้มีการกำหนดหลักการและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติการแบบ Cross-Border ATFM ด้วยการใช้ CDM เรียบร้อยแล้ว จึงมีมติให้มีการร่วมกันทดสอบการปฏิบัติการ (Operational Trial) เพื่อพิสูจน์และตรวจสอบหลักการและทฤษฎีดังกล่าว โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

 

การกำหนด Operational Trial Timeline

ในเบื้องต้น การทดสอบ Operational Trial แบ่งออกเป็น 2 ช่วง (Phase) โดยมีรายละเอียดดังนี้

 

  

การกำหนด Tiered Participation

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในประเทศจะถูกรวมกลุ่มเข้าด้วยกัน (อ้างอิงตาม Flight Information Regions : FIR) และจะถูกเรียกว่า ATFM Node  โดยในแต่ละ ATFM Node จะมีการแบ่งบทบาทและหน้าที่ (ATFM Node Participation Level) ออกเป็น 3 ระดับดังนี้
2.1 Level 3 ATFM Nodes (Generate, deliver, receive and comply with CTOT)
คือกลุ่มประเทศที่มีส่วนร่วมสูงสุดโดยมีความสามารถในการคำนวนและเผยแพร่ CTOT ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติ ร่วมถึงการสนับสนุนการปฏิบัติการบินตาม CTOT ที่ได้รับ
2.2 Level 2 ATFM Nodes (Receive & comply with CTOT)
คือประเทศที่รับข้อมูล CTOT และนำไปสนับสนุนการปฏิบัติการบินตาม CTOT ของสายการบิน
2.3 Level 1 ATFM Node (Observe & participate in the Trial Process)
คือกลุ่มประเทศที่ร่วมสังเกตการณ์การทดลอง ATFM Operational Trial (Observers)
ในเบื้องต้น รายละเอียดของการแบ่ง Tiered Participation มีดังนี้

 

ทั้งนี้ ลาว เมียนมาร์ และติมอร์-เลสเตยังอยู่ในระหว่างการรอยืนยันการเข้าร่วมโครงการ Distributed Multi-Nodal ATFM